در اوایل دیماه ۱۴۰۴ / ژانویه ۲۰۲۶، ایران شاهد یکی از طولانیترین قطعیهای سراسری اینترنت در تاریخ خود بود. از ۸ ژانویه ۲۰۲۶ دسترسی عمومی به اینترنت جهانی تقریباً قطع شد و تا بیش از ۱۰ روز کاربران بهطور جدی از اینترنت بینالملل منزوی شدند و تنها برخی سرویسهای محدود داخلی قابل دسترس بود.
این قطعی، پیامدهای گستردهای در حوزههای اقتصادی، ارتباطی، کسبوکار آنلاین و رتبهبندی سایتها (SEO) برجای گذاشت که در ادامه بررسی میکنیم.
آنچه در قطعی اینترنت رخ داد
۱. قطع دسترسی به اینترنت جهانی
در این دوره:
- کاربران ایرانی به اینترنت جهانی دسترسی نداشتند؛
- ارتباط با سرویسهای بینالمللی مانند گوگل، وبسایتهای خارجی، ابزارهای تحلیلی، پلتفرمهای تبلیغاتی و شبکههای اجتماعی قطع شد؛
- تنها برخی سایتها و سرویسهای داخلی یا سفیدفهرستشده قابل دسترس بودند.
۲. عدم امکان استفاده از ابزارهای سئو بینالمللی
سرویسهایی مانند:
- Google Search Console
- Google Analytics
- Ahrefs / Semrush / Moz
- ابزارهای مانیتورینگ خارجی
همه دچار اختلال یا قطع دسترسی شدند؛ زیرا برای تبادل اطلاعات نیاز به اینترنت جهانی داشتند.
تأثیر قطعی اینترنت بر سئو وبسایت ها
۱. کاهش دسترسی رباتهای گوگل (Crawling)
وقتی دسترسی اینترنت بینالمللی قطع میشود:
- ربات های گوگل و دیگر موتورهای جستجو نمیتوانند سایتهای ایران را بهدرستی کراول کنند؛
- صفحات جدید یا بروزشده دیرتر ایندکس میشوند؛
- حتی ممکن است رتبه سایتها در نتایج جهانی کاهش یابد.
سایتهایی که SSL / CDN خارجی داشتند، بیش از دیگران با خطا روبهرو شدند.
۲. قطع ابزارهای مانیتورینگ و گزارشدهی
ابزارهایی مثل Google Analytics و Google Search Console برای گزارش وضعیت ترافیک و خطاها وابسته به اتصال بینالمللی هستند.
با قطع اینترنت:
- امکان بهروزرسانی دادهها نبوده؛
- دادههای گزارشدهی ناقص یا ناواضح شدهاند؛
- وبمسترها نتوانستند تحلیل رفتار کاربر را ببینند و تصمیم بگیرند.
نتیجه: برنامهریزی دقیق برای استراتژی سئو در این مدت تقریباً غیرممکن شد.
سرور های داخلی خوب است یا سرور خارجی
۱. سرور های داخلی (IR hosting)
مزایا:
- در زمان قطعی اینترنت بینالمللی هنوز قابل دسترس بودهاند (برای کاربران داخل کشور)؛
- سرعت بارگذاری برای کاربران داخلی حفظ شده؛
- نرخ خطاهای ناشی از دسترسی به اینترنت جهانی کمتر بوده است.
معایب:
- این سایتها بهرغم دسترسی داخل کشور در نتایج جهانی دیده نمیشوند؛
- رباتهای گوگل نمیتوانند این سایتها را کراول کنند؛
- امکان استفاده از ابزارهای تجزیهوتحلیل بینالمللی وجود ندارد.
یعنی سایت روی سرور داخلی شاید برای کاربران ایرانی قابل دسترس باشد، اما در سئو جهانی از دید موتورهای جستجو مثل گوگل عملاً دیده نمیشود.
۲. سرور های خارج از کشور (Global hosting)
مزایا:
- بهترین عملکرد در شرایط عادی برای سئو جهانی؛
- دسترسی کامل به ابزارها و CDN بینالمللی؛
- ایندکس سریع و بهینه.
معایب در زمان قطعی:
- قطعی اینترنت ایران بهطور کامل دسترسی به سرورهای خارجی را قطع کرد؛
سایتهایی که روی سرور خارجی هستند برای کاربران داخل ایران عملاً در دسترس نبودند؛ بهعبارت دیگر، کاربر ایرانی نمیتوانست به سایت خارجی حتی اگر رتبه بالایی هم داشته باشد دسترسی یابد.
این موضوع نشان میدهد که در شرایط بحران، عملکرد سئو صرفاً به رتبه جهانی اهمیتی ندارد؛ بلکه دسترسپذیری واقعی برای مخاطب هدف باید اولویت باشد.
پیامدهای مهم برای کسب و کارها
۱. افت ترافیک طبیعی
قطع اینترنت باعث شد ترافیک طبیعی سایتها بهشدت کاهش یابد چون:
کاربران ایرانی نمیتوانستند سایتهای خارجی را باز کنند یا به سرویسهای تحلیلی دسترسی داشته باشند؛
موتورهای جستجو نتوانستند محتوا را بهروز ایندکس کنند.
۲. عدم گزارشدهی سئو
دادههای تاریخی، ترندها و روندهای طبیعی که در SEO مهم هستند، در این دوره ناقص باقی ماندند.
۳. کاهش درآمد
طبق برخی گزارشها، کسبوکارهای آنلاین در این دوره با کاهش شدید درآمد مواجه شدهاند چون:
فروش آنلاین متوقف شد؛
- شبکههای اجتماعی (مثلاً اینستاگرام، تلگرام) قطع بودند؛
- تبلیغات دیجیتال بیاثر شدند.
راهکارها و درسهایی برای آینده
۱. استفاده از هاستینگ ترکیبی
وبسایتها میتوانند:
نسخه داخلی سایت روی سرور ایران داشته باشند (برای مخاطبان داخلی)،
و نسخه خارجی یا CDN برای مخاطبان بینالمللی.
این روش باعث میشود در زمان قطعی اینترنت هم کاربران داخلی بتوانند دسترسی داشته باشند و در زمانهای عادی سئو جهانی نیز حفظ شود.
۲. استفاده از ابزارهایی که نسخه آفلاین هم دارند
بجای اینکه تمام دادهها فقط در Google Analytics باشد، از ابزارهای تحلیلی قابل ذخیرهسازی یا محلی هم استفاده کنید.
۳. استراتژی محتوا برای مخاطب محلی
وقتی اینترنت جهانی قطع میشود، داشتن محتوای بهینهشده برای موتورهای جستجوی داخلی (اگر ابزار و موتور داخلی فعال باشد) برای حفظ ترافیک ضروری است.
| مورد | سرور داخلی | سرور خارجی |
|---|---|---|
| دسترسی در زمان قطعی | ✅ قابل دسترس | ❌ غیرقابل دسترس |
| سئو جهانی | ❌ ضعیف | ✅ قوی |
| سرعت برای کاربر ایران | 🔹 خوب | 🔹 وابسته به اینترنت |
| ابزار سئو بینالمللی | ❌ نه | ✅ بله |
قطعی اینترنت ایران نشان داد که در شرایط بحرانی، ترکیب استراتژی سرور داخلی و خارجی بهترین روش برای حفظ SEO و دسترسی کاربران است.